صداي آلمان -بهنام باوندپور :در حالى كه دولت جمهورى اسلامى و تيم مذاكره‌كننده ايران با آژانس بين‌المللى انرژى اتمى، نتايج نشست اخير «شوراى حكام» را پيروزى خود و شكست اروپا عنوان مى‌كنند، طرف اروپايى كماكان از منتفى نبودن ارجاع پرونده هسته‌اى ايران به شوراى امنيت سازمان ملل متحد سخن مى‌گويد. از سوى ديگر جمهورى اسلامى، هنوز هم بر رد پيشنهاد روسيه مبنى بر غنى‌سازى اورانيوم ايران در خاك آن كشور پافشارى مى‌كند، امرى كه در صورت قطعى شدن، مى‌تواند يكى از دلايل تسريع ارجاع پرونده ايران به شوراى امنيت باشد. در همين زمينه، دكتر احمد شيرزاد نماينده مجلس ششم و از اعضاى شوراى مركزى «جبهه مشاركت» به پرسش‌هاى صداى آلمان پاسخ داده است.
مصاحبه گر:
دويچه وله: دكتر شيرزاد، تيم مذاكره كننده‌ي ايران و دولت جديد عموما نشست اخير شوراي حكام را پيروزي خود، و شكست و عقب‌نشيني اروپا و آمريكا عنوان مي‌كند. در صورتيكه سخنان اخير وزراي خارجه‌ي آلمان، فرانسه و انگلستان حاكي از اين است كه مسئله ابعادي جدي دارد و آنها حتا صحبت از اجتناب ناپذيربودن ارجاع پرونده‌ي هسته‌اي ايران به شوراي امنيت مي‌كنند، اگر ايران پيشنهادات اروپا را نپذيرد. به نظر شما مسئله تا چه حدي جدي ست؟
احمد شيرزاد: من فكر مي‌كنم كه يكي از آفتهاي مذاكرات ايران با آژانس و كشورهاي اروپايي در همين برخوردهاي تبليغاتي‌ست. اگر مسئله واقعا با حوصله‌ي بيشتر دنبال بشود و از اقدامات تبليغاتي پيرامون آن، اينكه يك چيزي را شكست يا پيروزي تلقي بكنيم، بپرهيزيم قطعا نتيجه بهتر گرفته مي‌شود. در رابطه با فضاي اخير، من فكر مي‌كنم، تمام خيرخواهان ايران و جهان نسبت به اينكه فضا ملايمتر شده است خوشحال شده‌اند. حتا آقاي خاتمي در پيامي از اينكه امكان از سرگيري مذاكرات فراهم شده است اظهار خوشبختي كرده‌اند و فكر مي‌كنم كه اين موضع خيلي‌ها، هم ايراني و هم غيرايراني ست. من فكر مي‌كنم اين برخورد جشن گرفتن يا اينكه اين را ضعف ديگران بدانيم، خوب، مشكل‌اش همين است كه در عكس العمل به اين فضا ممكن است مصاحبه‌ها و صحبت‌هايي بشود از طرف غربي‌ها كه وضع را دشوارتر بكند. در هرحال من متعقدم كه مسئله يك مسئله‌ي بسيار زمان‌بري هست، اگر بخواهد حل بشود و عجله آن را در مسيري قرار خواهد داد كه فكر نمي‌كنم سودي براي كسي داشته باشد.
دويچه وله: دكتر شيرزاد، «دومينيك دو ويلپن» نخست وزير فرانسه، اعلام كرده است كه طرف اروپايي مي‌تواند با اعمال فشار ايران را به پذيرش پيشنهادهاي اروپا وادار بكند و حتا تلويحا تحريم ايران را منتفي ندانسته است. آيا شوراي امنيت ملي ايران به نظر شما اين تهديد را جدي گرفته يا خواهد گرفت؟
احمد شيرزاد: احتمالا تهديدها جدي گرفته مي‌شود. هيچ حرفي در عرصه‌ي ديپلماتيك شوخي تلقي نمي‌شود، ولي اينكه حالا حتما هم اعمال و اجرا بشود، البته اينهم فقط با يك احتمالي مي‌تواند درست باشد. من شخصا اين نوع زبان تهديد و فشار را نمي‌پسندم و فكر مي‌كنم اين روش غربي‌ها باعث مي‌شود كه اصولا مسئله حل نشود. ببينيد، در داخل ايران بخشي از مسئله دارد رقم مي‌خورد كه شايد طرف غربي به اين بخش توجه نمي‌كند و آن مسئله‌ي افكار عمومي ايرانيان است. افكار عمومي ايرانيان بهيچوجه طالب يك فضاي منفي و تحريم و تهديد خارجي نيستند و آنها هم مثل هر ملت ديگري از تهديد خوششان نمي‌آيد، از زبان تحميل خوششان نمي‌آيد و وقتي اين زبان را دولتهاي غربي در پيش بگيرند، مسئله غامض مي‌شود و دولت ايران و طرفهاي مذاكره كننده هم اصولا امكان رسيدن به تفاهم از آنها سلب مي‌شود. چون آنها در عرصه‌ي افكار عمومي مواجه شده‌اند با يكسري تهديدها و تحميل‌ها و اگر الان بخواهند كوتاه بيايند يا تفاهم بكنند و يا توافقي انجام بدهند، طبيعتا از طرف افكار عمومي داخل يا برخي از طرفداران جناح اصولگرا متهم به سازش و كوتاه آمدن خواهند شد. پس اين كار را دشوار خواهد كرد. من بعنوان يك ناظر ايراني و خيرخواه اين مسئله، فكر مي‌كنم كه اين نوع زبان زبان مناسبي براي حل قضيه نيست. البته باز تكرار مي‌كنم كه آن برخورد را هم كه بياييم يك فضاي مناسب را بعنوان پيروزي خودمان يا ضعف طرف مقابل و يا شكست آنها تلقي كنيم، آنهم برخورد نامناسبي ست.
دويچه وله: دكتر شيرزاد، وزير خارجه انگلستان «جك استراو» با اشاره به اينكه ايران در حال ساخت موشكهايي با برد بالاست، گفته است مدارك و شواهد مفصلي وجود دارد كه نشان مي‌دهد ايران نگراني بزرگي براي جامعه‌ي بين المللي بوجود آورده است. «استراو» اين سخنان را پس از رد پيشنهاد روسيه توسط ايران داير بر انجام غني سازي اورانيوم در داخل خاك روسيه مطرح كرده است. به نظر شما ايران تحت هيچ شرايطي پروسه‌ي غني سازي در خاك كشوري ديگر، مثلا روسيه، را نخواهد پذيرفت؟
احمد شيرزاد: من فكر مي‌كنم، پرونده‌ي پيشنهاد روسيه بسته نشده و تازه آغاز راه است و مي‌تواند يك مبنايي براي چانه‌زني سياسي و رسيدن به توافق باشد. اما اينكه وزير امور خارجه به مسئله‌ي موشك‌هاي ساخت ايران اشاره كرده است، باز به نظر من، اين از همان نوع اقداماتي ست كه كمك نمي‌كند به حل مسئله. اصولا مسئله‌ي موشك‌هاي ايران جداست از مسئله‌ي برنامه‌ي هسته‌اي. در آن زمينه ايران از سالها پيش برنامه‌اش را بطور شفاف اعلام كرده و در معرض ديده همه بوده است، علاوه برآن ايران پيماني را در اين زمينه امضا نكرده است. من فكر مي‌كنم اينكه همه چيز را به همديگر ربط بدهند و هر نوع دستاوردهاي ديگري كه در ساير زمينه‌ها هست، اينها را بيايند و به اين ربط بدهند و كنار آن ايران را، مردم ايران را خطرناك جلوه بدهند، خوب باعث خواهد شد كه هيچ مشكلي اينجا حل نشود. من فكر مي‌كنم كه بايد روي همان مسئله هسته‌اي و اصول توافق در آن زمينه محدود بشود مذاكرات و بحث‌ها و ساير بحث‌هاي پيراموني اينجا باز نشود، تا باز امكان حصول توافق فراهم باشد. پيشنهاد روسيه هم، فكر مي‌كنم، كماكان پيشنهاد قابل مذاكره‌اي باشد و بايد منتظر زمان بود در اين ارتباط.
دويچه وله: دكتر شيرزاد، اگر ايران پروسه‌ي غني سازي اورانيوم در خاك كشوري ديگر، مثلا روسيه، را نپذيرد، فكر مي‌كنيد تصميم اروپا و آژانس چه خواهد بود؟ ارجاع پرونده‌ي ايران به شوراي امنيت؟
احمد شيرزاد: خوب اين جدي ترين تهديدي ست كه تا بحال از طرف اروپايي‌ها مطرح شده است و ممكن است مآلا هم به همين سمت برود. من فكر مي‌كنم در چنين شرايطي ما يكمقداري به شرايط بعد از اجلاس سپتامبر و قبل از اجلاس اخير ماه نوامبر نزديك خواهيم شد، در عين حال به نظر مي‌رسد كه در حال حاضر غربي‌ها سناريو معيني براي اينكه چگونه پرونده‌ي ايران را در جايي معين به پيش ببرند ندارند و شايد آنها هم دنبال زمان هستند. اما اگر مسايل لاينحل بماند و اين زمان را آنها بدست بياورند و علاوه برآن بتوانند در افكار عمومي هم ايران را بدتر از آني كه الان مطرح است بخواهند باز نشان بدهند، خوب اين شرايط‌اش بيشتر فراهم مي‌شود. من اميدوارم كه با يك درايت سياسي و برنامه‌ريزي دلسوزانه به اين سمت مسئله حركت نكند.
دويچه وله: دكتر شيرزاد، پرسش آخرم در ارتباط با شخص شماست. سايت خبري ـ تحليلي «بازتاب» مقاله‌اي را منتشر كرده است با عنوان «عضو اتمي مشاركت، انگليسي‌تر از انگليسي‌ها»‌ و دراين گزارش عنوان كرده است كه شما در «سخناني همگام با آمريكا، انگليس و اسراييل» مدعي شده‌ايد كه «ايران آمادگي ساخت بمب هسته‌اي را دارد» و اشاره كرده‌اند كه در دانشگاه تهران، در روز هشتم آذرماه گفته‌ايد كه «سوختي كه از نيروگاهها بيرون مي‌آيد، ماده‌اي بسيار حساس است كه مي‌تواند مصارف نظامي متعددي داشته باشد.» آيا تمايلي داريد كه به اين اتهام پاسخ بدهيد؟
احمد شيرزاد: من ديدم اين خبري را كه نقل شده است. اولا بخش اولش كذب محض است. من بهيچوجه مدعي نشده‌ام كه ايران آمادگي ساخت بمب هسته‌اي را دارد. نمي‌دانم از كجا اين مسئله در اين خبر رسوخ كرده است و اتفاقا اگر دوستان بخاطر بياورند،‌ هم در مصاحبه‌ي قبلي با شما و هم در ساير موضع گيري‌ها، حرف اساسي من اينست كه ايران در حال حاضر توانايي توليد سلاح هسته‌اي را ندارد. كاملا برعكس اين را من همواره ادعا كرده‌ام و بسياري از مواقع هم به دليل همين حرف مورد شماتت جناح اصولگرا قرار گرفته‌ام كه شما چرا توانايي‌هاي ما را زير سوال مي‌بريد! كاملا برعكس اين بود. من معتقدم اين توانايي از طرفي در خارج از ايران براي كساني كه با ايران مخالف هستند، دولتهايي كه مسئله‌دار هستند نسبت به رژيم ايران دامن زده مي‌شود و اين خطر بزرگ نشان داده مي‌شود. و از طرفي هم بعضي از كساني كه در داخل هستند، گويا خوششان مي‌آيد از اينكه اين خطر زياد نشان داده بشود، در حاليكه به نظر من سرنوشت عراق نشان مي‌دهد كه اين غيرواقعي‌بيني نسبت به توانايي‌هاي يك كشور نهايتا، هم براي جامعه‌ي جهاني و هم براي آن مردم، نتايج خوبي را دربرندارد. اما، اين نكته‌ي ديگر كه بازمانده‌ي سوخت يك نيروگاه حاوي ماده‌ي خطرناكي هست، فكر مي‌كنم اين يك واقعيت علمي ست. چنانچه در نيروگاههاي آب سبك نهايتا بعد از اينكه سوخت مصرف بشود مقادير زيادي عنصر پلوتونيوم كه يك عنصر راديواكتيو است توليد مي‌شود و عنصر پلوتونيوم اصولا خطرناك است. اما اين به اين معنا نيست كه يك كشور نمي‌تواند نيروگاه هسته‌اي داشته باشد. معمولا در چارچوب‌هاي معيني بايستي پس‌مانده سوخت منتقل بشود به جايي كه هم به لحاظ عدم سوء استفاده در ساخت سلاح ايمني‌اش رعايت شده باشد و هم به دليل اينكه تشعشعات خطرناكي دارد كه براي محيط زيست مضر است. فكر مي‌كنم كه يكسري واقعيت‌هاي علمي را ما گفته‌ايم. اگر اين واقعيت‌هاي علمي مورد قبول نيست يا انگليسي تلقي مي‌شود،‌ خوب ما توي درس فيزيك‌مان مطالب زيادي به نقل از دانشمندان انگليسي، آلماني يا آمريكايي، به همه كشورها مي‌گوييم و فكر نمي‌كنم بيان مطالب علمي دليل بر وابستگي يك شخص به حكومتهاي ديگر داشته باشد.
دويچه وله: دكتر شيرزاد، در گزارش «بازتاب» آمده است كه «احمد شيرزاد، كه مدعي اطلاعاتي در زمينه‌ي فيزيك هسته‌اي ست» اين صحبت‌ها را كرده. ممكن است بفرماييد تخصص شما چيست؟
احمد شيرزاد: من دكتراي فيزيك ذرات بنيادي دارم. رشته‌ي اصلي‌ام فيزيك هسته‌اي نيست، ولي طبيعتا به دليل نزديك بودن تخصص‌ام و دوره‌ي نمايندگي‌اي كه داشتم بهرحال اطلاعاتي در اين زمينه كسب كرده‌ام كه واقعا حاوي هيچ نوع اطلاعات محرمانه‌اي نيست. تحليل‌ها و اطلاعات من عمدتا چيزهايي ست كه در سايت‌هاي اينترنتي قابل دستيابي ست و بخشي از آن هم واقعا گزارشاتي ست كه آقاي البرداعي در رابطه با برنامه‌هاي هسته‌اي ايران اعلام كرده‌اند، و من فكر مي‌كنم بعنوان يك منبع اطلاعاتي معتبر قابل استناد است.
دويچه وله: آيا واقعيت دارد كه سايت خبري ـ تحليلي «بازتاب» سايتي است نزديك به آقاي محسن رضايي؟
احمد شيرزاد: من هم اين را شنيده‌ام، ولي بطور قطعا نمي‌دانم كه حالا هويت گردانندگان اين سايت چه هست. در ايميلى كه همين حالا براي آنها فرستاده‌ام به آنها خاطر نشان كرده‌ام، آن خبري را كه نقل كرده‌اند كذب محض است و اعلام آمادگي كرده‌ام كه در يك مناظره يا مصاحبه‌ي مفصل برايشان توضيح بدهم. بهرحال فكر مي‌كنم اين رفتار غيرحرفه‌اي ست به لحاظ خبررساني.
دويچه وله: دكتر شيرزاد، فكر مي‌كنيد كساني كه چنين خبرهايي را مطرح مي‌كنند و يا چنين اتهاماتي را مي‌زنند چه اهدافي را دارند؟
احمد شيرزاد: ما يك مشكلي را داريم در داخل كشور و آن اينست كه بحث برنامه هسته‌اي ايران تبديل شده است به يك بحث مقدس غيرقابل ورود و بسياري از افراد متخصص هستند كه نظراتي دارند، انتقاداتي دارند نسبت به بعضي از قسمتهاي آن يا همه‌ي قسمتهاي آن و اصولا اين انتقادها و مسايلي كه در داخل مطرح است شايد ارتباطي هم با مواضع كشورهاي غربي نداشته باشد. واقعا ملت ايران هم از زوايه‌ي منافع ملي خودش حق دارد كه نسبت به برنامه‌ي هسته‌اي ايران اطلاعات داشته باشند و نظرهاي مختلف را بشنوند، حتا ممكن است اين نظرها غلط هم باشد. من مواردي فاكت‌هاي علمي و فن آوري را در مورد مسئله‌ي هسته‌اي ايران، در همان سخنراني دانشگاه تهران، مطرح كردم كه متاسفانه در اين خبر سايت «بازتاب» با سخره و مسخرگي با آنها برخورد كرده‌اند. اصولا مشكل اين است كه بحث در اين زمينه در ايران باز نيست و هيچ سابقه ندارد كه مثلا راديو و تلويزيون دعوت كرده باشند از كسي مثل من كه منتقد اين برنامه هستم، بيايم و انتقاداتم را بگويم، و بعد اگر غلط است جوابش را بشنوم. فقط بشكل تعريف و تمجيد است از كساني كه اين برنامه‌ها را پيش برده‌اند و من فكر مي‌كنم كه اگر سعي بكنند كه اين انتقادات مطرح نشود و فقط مشكلاتش گريبان ملت ايران را بگيرد، آنگاه خيلي دير خواهد بود.
دويچه وله: دكتر احمد شيرزاد، ازاينكه دعوت ما را براي اين مصاحبه پذيرفتيد از شما سپاسگزارم.
احمد شيرزاد: خواهش مي‌كنم. من هم از شما متشكرم و اميدوارم كه اطلاع رساني شما بتواند كمك بكند به درك بهتر همه.