يادآوري كنم كه از حدود سالهاي 79 و 80 كه وضع اقتصادي مردم يك تكاني خورده بود تعدادي از صندوق هاي قرض الحسنه در شهرهاي مختلف با تبليغات گسترده سعي در جذب سرمايه هاي كوچك و بزرگ آنها كردند . در آن زمان صندوقهاي ياد شده آنچنان تسهيلاتي را پيشنهاد مي كردند كه چشم هر صاحب پولي گرد مي شد. خاطرم هست حدود سال 81 يك كارشناس جوان اقتصاد پيش من آمد و با عدد و رقم و محاسبه نشان داد كه اين تسهيلاتي که صندوقهاي مذكور پيشنهاد مي دهند با هيچ منطق اقتصادي سازگار نيست و تا وقتي مي تواند دوام داشته باشد كه سيل مراجعه كننده براي سپرده گذاري ادامه داشته باشد. وي پيش بيني مي كرد كه دير يا زود اين حباب ها مي تركد و صندوقهايي كه مثل لوبياي سحر آميز رشد كرده اند قادر به پاسخگويي به تعهداتشان نخواهند بود.

اين اتفاق هم افتاد و سال 83 تقريباً اوج اين داستان را در شهر و استان اصفهان شاهد بوديم. اين را هم اضافه كنم كه ماهها قبل از آنكه گند قضيه در آيد مسوولان وقت در اصفهان تلاش كردند به مردم بگويند كه حساب و كتاب اين صندوقها درست نيست و بي جهت پول بي زبان را دست كساني ندهند كه وعده و وعيدشان قابليت اجرائي ندارند . اما ضمن آنكه از طرفي اطلاعيه هاي استانداري درست از صدا و سيما منتشر نمي شد، و برعكس شب و روز تبليغات چند صندوق قرض الحسنه معروف پخش مي شد؛ مردم هم از پولدار و بي پول هجوم آوردند كه از حلواي خيراتي بي بهره نشوند. عده اي اندك پس اندازشان را وسط گذاشتند، كساني طلاهايشان را فروختند و حتي بعضي ها از صندوقهاي كوچكتر محلي پول قرض كردند و بردند در اين صندوقها سپرده گذاشتند تا بعد از مدتي چند برابر، وام بگيرند. من خودم مراجعه كننده داشتم از كارمندان كم در آمد كه مي گفت: " يك پولي به من قرض بده بروم در يكي از اين صندوقها بگذارم تا وقتي وام گرفتم پول تو را پس دهم و گرهي از كارم باز كنم" !

ماجرا طولاني است و جزئيات زياد دارد. اما هرچه بود به نقل از رئيس دادگستري اصفهان در همان خبري كه اول نوشته ذكر كردم ، روي هم رفته 600 هزار نفر از اهالي محترم اصفهان كلاه سرشان رفت و آلوده به اين ماجرا شدند. خوب دقت فرمائيد عدد چيست: ششصد هزار اصفهاني كه نامشان در زرنگي شهره آفاق است گول چند نفر جوان رند همشهري خود را خوردند و چند سالي براي بازگشت پول زبان بسته خود سماق مكيدند. حالا اگر شما اصرار داشته باشيد كه فقط همين چند نفر آدم به ظاهر زرنگ، سمبل اصفهاني ها هستند و آن ششصد هزار نفر مثلاً از جاي ديگري به اصفهان مهاجرت كرده اند، حرفي نيست! اما واقعيت، ظاهراً همين است كه گفتم، يعني ششصد هزار اصفهاني زرنگ ، كه علي القاعده چندان از پول بدشان نمي آيد، چند سالي حسرت بازگشت اصل پولشان را خوردند و گويا هنوز چهل هزار نفرشان كه احتمالاً حجم سپرده هايشان بيشتر بوده ، در انتظارند.

اين را داشته باشيد تا يك ماجراي كوچك را برايتان نقل كنم . چند هفته پيش در اصفهان از جايي به جاي ديگر مي رفتم . راننده سواري داشت در مورد بدي اوضاع و احوال و نابساماني اجرايي كشور گله و شكايت مي كرد. يكي از مسافران به طعنه گفت: خوب اين از آثار و عوارض همين رأيي است كه خودمان داديم . بعد معلوم شد راننده محترم نيز خودش جزو رأي دهندگان به رئيس جمهور منتخب است. پرسيدم : پس شما با چه انگيزه اي به ايشان راي دادي؟ گفت (با لهجه اصفهاني بخوانيد) " دِ گفتن ارزون مي شِد"!

هنوز كه هنوز است خيلي از تحليل گران در تحليل راي شگفتي ساز اصفهاني ها در انتخابات اخير شگفت زده اند. آقاي كروبي كه به هيچ وجه ول كن قضيه نيست. يك شب (درمهماني سالگرد تاسيس روزنامه شرق) يقه من و آقاي مزروعي را گرفته بود كه بگوييد ببينم ماجراي اين آراء اصفهاني ها در انتخاب رياست جمهوري چي بوده . ايشان و بعضي بزرگان ديگر معتقدند آراء داده شده به اصفهاني ها نمي خورد و حسابي به آن آب بسته اند. البته در كشور ما در اين قبيل موارد نعمت آب، فراوان است ، اما اگر به آراي تهراني هاي محترم هم كه تصور مي كنند قادرند همه بچه شهرستاني ها را سركار بگذارند نگاه كنيم دست كمي از آراء اصفهاني ها ندارد.

به هر حال صرف نظر از تبليغات پرحجم و ويژه اي كه در نواحي خاصي از تهران و اصفهان صورت گرفته بود و عمليات ويژه روزهاي انتخابات ونيز كنار كشيدن حدود نيمي از مردم اين شهرها، گاهي بايد قبول كرد كه مردمي كه به حسابگري معروفند ممكن است يك جاهايي هم حسابشان اشتباه از كار در آيد!