البته در همين هفته يك بار ديگر هم به دليل كم‌لطفي دوستان سردبيري مطلب ما را برداشته بودند تا يك خبر مهم آخر وقت را كار كنند. فكر كنم روز شنبه بود عزيزان ما توجه نداشتند كه اگر ميهمان مهمي از راه برسد مستآجر را به خاطر يك شب اقامت او از جايش بلند نمي‌كنند. در شهرستان‌ها برخي دوستان جوان كه مشتري پروپاقرص مطالب ما هستند گله مي‌كردند كه چرا ستون نامرتب است. به هر حال ما با چنگ و دندان تلاش مي‌كنيم نظم مطلب را حفظ كنيم.
امروز روز ممنوعيت تبليغات انتخاباتي است. به همين لحاظ موقتاً‌ مطالب مرتبط با سفرهاي تبليغاتي را قطع مي‌كنم و از شنبه آينده به ياري خدا آن را ادامه مي‌دهم. نكته‌اي به نظرم رسيده در ارتباط با شيوه تبليغات رسمي كشور براي دعوت به انتخابات كه در اين نوشته به آن مي‌پردازم.

در فيزيك ابزاري داريم به نام مدار تشديد. چيز عجيب و غريبي نيست. همين راديوي شما اصل و اساس‌اش يك مدار تشديد است كه آن را مي‌توان روي بسامدهاي مختلف (همان فركانس‌ها) تنظيم كرد. وقتي شما كوك راديو را روي ايستگاه معيني تنظيم مي‌كنيد. گيرنده شما فقط امواج ارسال شده از آن ايستگاه راديويي را مي‌گيرد و با بقيه كار ندارد. همين طور است مثلاً‌ اين دستگاه‌هاي بي‌سيم در آنجا هم يك آنتن مركزي هست كه موج مي‌فرستد اما مدار تشديد گيرنده‌هاي زيرمجموعه آن دستگاه همه طوري تنظيم شده‌اند كه فقط آنها بتوانند موج فرستنده را بگيرند و گيرنده‌هاي ديگر بتوانند آن را بگيرند. حالا حكايت تبليغاتي است كه اين روزها از رسانه‌هاي رسمي براي دعوت مردم به حضور در سر صندوق‌هاي رأي انجام مي‌شود. نوع جملات و گفت‌وگوهايي كه براي اين امر به كار گرفته مي‌شود بسيار مهم است. اين گفت‌وگوها و دلايل مورد استفاده در آنها نقش مشابه همان بسامد ويژه‌اي را دارند كه فقط مدار تشديد گيرنده‌هاي خاصي قادر به دريافت و تقويت آنها هستند. مي‌توان جملات و پيام‌هايي به كار برد كه ظاهر همه آنها تشويق مردم به شركت در انتخابات باشد، اما در عين حال اين دعوت به گونه‌اي باشد كه در عمل عده‌اي را نه فقط تشويق نكند بلكه آنها را زده و بيزار از شركت در انتخابات كند. برعكس همان جملات چه بسا باعث شود گروه ديگري از مردم تشويق شوند كه حتماً در انتخابات نقش ايفا كنند. مهم اين است كه پيام‌هاي مرتبط با تشويق مردم به شركت در انتخابات به قول مخابراتچي‌ها با چه كدي و بر روي چه بسامدي پخش شود و كدام دسته از مردم مخاطب آن پيام‌ها باشند.

به عنوان مثال يكي از عواملي كه باعث شده است برخي از گروه‌هاي اجتماعي به خصوص بخش‌هايي از تحصيل‌كردگان جامعه از صندوق‌هاي رأي فاصله بگيرند آن است كه پاره‌اي از جناح‌هاي سياسي سعي مي‌كنند درصد بالاي مشاركت مردم در انتخابات را دليلي بر مشروعيت عملكرد و مقبوليت تفكرات خود بگيرند. به همين لحاظ كافي است پيام‌هاي تبليغاتي به خصوص در آخرين ساعات مانده به انتخابات و در طي انتخابات طوري تنظيم شود كه تشديدكننده همين برداشت نابه‌جا باشد. مسأله كم و بيش روشن است و خوانندگان خوب مي‌دانند كه من چه نوع پيام‌هاي تبليغاتي را مي‌گويم.

همان طور كه مي‌دانيد از هم اكنون كه شما اين مطلب را مي‌خوانيد تا پايان كار انتخابات، منحصراً صدا و سيماي جمهوري اسلامي امكان ارتباط با مردم را دارد و هيچ گرايش سياسي و گروه اجتماعي از جمله طرفداران نامزدهاي مختلف كمترين امكاني براي توضيح و تشريح ديدگاه خود ندارند. به اين لحاظ نقش پيام‌هاي تبليغاتي اين رسانه در اينكه چگونه، با چه استدلالي و بر مبناي چه محتواي فكري مردم را دعوت به شركت در انتخابات كند بسيار مهم است. برخي از دعوت‌ها ممكن است في‌الواقع پيام عدم مشاركت در انتخابات براي بخش‌هايي از جامعه باشد. ما كه دستمان نمي‌رسد تا جواب گوييم، اما اگر چنين اتفاقي افتاد از هم اكنون براي آن دسته از شهروندان كه با انفعال و كناره‌گيري به تصور سلب مشروعيت از برخي اصحاب قدرت و نفوذ، عملاً آب به آسياب همان‌ها خواهند ريخت اين نكته را خاطرنشان مي‌كنيم كه حواستان باشد گول نخوريد. اين قبيل هموطنان اگر كمي دقت داشته باشند از وراي بعضي از تبليغات به ظاهر مشاركت‌جويانه و دعوت‌هاي رسمي مي‌توانند جملاتي را بخوانند كه با زبان حال دارد مي‌گويد: «شما برويد پي كارتان، رأي شما رأي مضر و خطرآفرين است. ما به رأي ياران و دوستداران خود نياز داريم. شما سالهاست همين قدر مورد لطف هستيد كه به شما حق حيات داده‌ايم. تصميم‌گيري حق و شأن ياران خالص ما است، نه شما.»

يادتان هست قبل از اينكه خاتمي در انتخابات دوم خرداد پيروز شود بعضي‌ها مي‌گفتند فقط طاغوتي‌ها و بي‌بند و بارها به خاتمي رأي مي‌دهند و بعد كه او رأي آورد سؤال همه ما اين بود كه آيا به راستي هفتاد و چند درصد مردم طاغوتي و بي‌بند و بار هستند؟

هنوز هم وضع چندان عوض نشده. بسياري كسان هستند كه دوست دارند طوري مردم را دعوت به مشاركت در انتخابات كنند كه به زعم آنها طاغوتي‌ها و بي‌بند و بارها اصلاً رغبت نكنند پايشان را در حوزه رأي‌گيري بگذارند، ولو اينكه تعداد اين دسته از شهروندان ده‌ها ميليون باشد.