- بهتر است براي شروع، يك ديد تخصصي تر نسبت به انرژي هسته اي داشته باشيم، تعريف انرژي هسته اي چيست؟

- هسته هاي سنگين ناپايدارند، متلاشي مي شوند و به هسته هاي سبك تر تبديل مي شوند و توليد انرژي مي كنند. عنصر اورانيوم درست در مرز عناصر پايدار و ناپايدار قرار دارد، كه بعد از آن همه ي عناصر راديواكتيوند و هسته هاي ناپايدار دارند و نيمه عمرشان كوتاه است. اما اورانيوم نيمه عمر قابل توجهي دارد، شايد در حدود چندملیون سال باشد. و عنصري است كه در طبيعت كمياب است ولي يك چشمه ي انرژي است. البته يك چشمه بسيار غني تر انرژي هم وجود دارد: هم جوشي هسته هاي سبك، اتفاقي كه در مركز خورشيد مي افتد، هيدروژن ها با هم تركيب مي شوند و تشكيل هليوم مي دهند. فرايندهايي كه تحت فشارها، دماها و چگالي هاي بسيار بالا انجام مي شوند، ولي اگر بخواهيم روي سطح زمين چنين آزمايشي را انجام دهيم، امكان پذير نيست، در واقع دستيابي به چنين دماهايي مشكل است. و دستيابي به انرژي هم جوشي هسته اي رويايي است كه سال هاست وجود دارد اما هنوز جامه ي عمل نپوشيده. اين ها دو مقوله ي جدا از هم هستند و دو چشمه ي انرژي جدا از هم، شكافت هسته اي كه سال هاست از آن استفاده مي شود، چه به طور نظامي و چه به طور غير نظامي. ولي بخش جوش هسته اي هنوز دستيابي به آن محقق نشده است.

- چرخه اي كه در نيروگاه ها طي مي شود، چيست؟

- اگر يك نوترون به هسته ي اورانيوم برخورد كند، هسته به عناصر سبك تر و دو نوترون متلاشي مي شود، كه هركدام از اين نوترون ها يك هسته ي ديگر را شكافت مي دهند و طي يك زمان كوتاه اين فرايند بهمن وار اتفاق مي افتد و انرژي خيلي زيادي آزاد مي كند. در نيروگاه اين كار به شكل كنترل شده انجام مي شود. يعني ما يك توده ي غليظ اورانيوم را يكجا قرار نمي دهيم.

- نيروگاه بوشهر قادر به تامين چه مقدار از برق مصرفي شهري مثل اصفهان است؟

- نيروگاه بوشهريك نيروگاه 1000 مگاواتي است، مصرف برق كل كشور 40000 مگاوات است، اگر مصرف اصفهان را یک چهلم، يعني دو و نیم درصد مصرف كل ايران فرض كنيم، مي شود 1000 مگاوات. نيروگاه بوشهر با تمام مشكلاتي كه در 50-40 سال گذشته براي كشور به وجود آورده است، اگر راه بيفتد، فقط دو و نیم درصد برق كشور را تامين مي كند. ولي همين نيروگاه براي تامين سوختش نياز به 50 هزار دستگاه سانتريفيوژ دارد. در حال حاضر نه تنها سانتريفيوژهاي كافي در دسترس نيست، بلكه همين سانتريفيوژها هم قديمي و ناكارامدند و انرژي زيادي مصرف مي كنند. و حال اگر كل انرژي كه اين نيروگاه مصرف مي كند را محاسبه كنيم و مقايسه كنيم كه آيا از اين نيروگاه، انرژي به دست مي آوريم و يا انرژي مي دهيم؟ فكر كنم به احتمال زياد انرژي از دست مي دهيم و اقتصادي نيست.

- با اين وجود، ايران چرا به دنبال دستيابي به اين فناوري است؟

- مسئله ي هسته اي ايران خيلي خيلي سياسي شده و به نظر مي آيد كه بيش تر به عنوان يك مسئله ي سياسي به آن پرداخته مي شود، تصميم گيرنده ي اصلي سياست است و كم اند افرادي كه در بخش تكنيكي دست اندركارند. برخی افراد وقتی هنوز وارد دنياي سياست نشده بودند، در ابتدا با دستيابي به انرژي هسته اي مخالف بودند، اما طي يك فرايندهاي سياسي، با اين فعاليت ها هماهنگي نشان مي دهند. با اين وجود همه قبول دارند كه براي ما در بحث تكنيكي هيچ سودي ندارد و ما با مشكل مواجهيم.

براي دستيابي به يك فناوري،كشور بايد پايه هايي داشته باشد.مثلا براي دستيابي به انرژي هسته اي يا يك كشور بايد درتامين منابع اوليه ي آن خيلي غني باشد، يعني با هزينه ي بسيار كم بتواند منابع اوليه را تهيه كند و اين منابع اوليه براي آن كشور يك مزيت نسبی ايجاد كند.و يا اين كه در بخش هاي تخصصي آن، مهارت، تجربه و يا گذشته ي قابل ملاحظه اي داشته باشد، تا اين كه بتواند به طور اقتصادي در زمينه ي فناوري رقابت كند. در عرصه ي فناوري هسته اي ما هيچ يك از اين ها را نداريم، يعني نه تجربه ي قابل توجهي داربم و نه قادر به تامين مواد اوليه ي آن هستيم. گفته مي شود كه ما در بهترين حالت 3000 تن ماده اولیه اورانیوم می توانیم از معادن مان استخراج کنیم، فرض كنيم اين ادعا درست باشد در حالی که به اندازه ی 1400 تن منابع اوليه داريم. اين مقدار فقط در حدود 4-3 سال مي تواند نيروگاه بوشهر را تامين كند، نيروگاهي كه فقط دو و نيم درصد برق كشور را تامين مي كند، در حالي كه گفته مي شود ما مي خواهيم 21 هزار مگاوات برق هسته اي داشته باشيم.

ما كه مواد اوليه نداريم اما اگر بخواهيم از ديگر كشورها تامين كنيم، آيا با كشورهايي كه داراي منابع اوليه هستند، روابط سياسي مان به گونه اي هست كه به ما منابع اوليه بفروشند يا نه؟

در دنيا كشورهايي كه صاحب اين منابع و معادنند، اين ها را مي فروشند،ولي به ما نمي فروشند، بعدا هم نخواهند فروخت، تا زماني كه توجيه كافي براي اين كه مي خواهيم چه كار كنيم وجود نداشته باشد، نمي فروشند. فرض كه مشكلات فناوري آن را حل كرديم، اما، ما براي تامين مواد اوليه نياز داريم كه يك روابط خيلي گسترده و درستي با كشورهايي كه انحصار مبادله ي منابع خام هسته اي دارند، داشته باشيم. بايد روابط سياسي كاملا متفاوت با نوع روابط كنوني داشته باشيم، يعني تغيير رويه سياسي بدهيم تا ان سوخت را تامين كنيم. ودرآن شرايط هم ما بايد قطعا امتيازات سياسي بدهيم.

با اين وضع مي خواهيم چه كار كنيم و با چه هدفي اين كار را دنبال مي كنيم؟

اين يك مسئله ي سياسي است. صد در صد سياسي است.

- اگر تا کنون اين فناوري سودي براي مردم نداشته است، چه اصراري براي ادامه ي اين كار وجود دارد؟

- اين را من نمي توانم براي شما روشن كنم، من هم از هركسي كه خواستم براي من روشن كند، نتوانسته است. مردم ايران هزينه ي چيزي را مي پردازند كه هيچ معلوم نيست كه چه فايده اي دارد؟ شاید بتوان گفت که اينها صرفا براي تبليغات است،كه مثلا با اين كار مشت محكمي بر دهان استكبار جهاني بزنیم. فرض كه با اين مشت دندان هاي استكبار جهاني شكست، ولي چه سودي براي ما دارد؟ اگر ضربه اي كه به رقبا و دشمنان زده شد، براي ما هم فايده اي داشت، بسيار خوب، مشت بزنيم. وکی فرض كه در بعضي موارد ، ضرباتي هم به طرف مقابل خورد ولي نفعي براي ما نداشت، چه فايده؟ ما فقط خسارت مي پردازيم. عين سوال شما را من هم دارم،كه واقعا چه به دست می آوریم؟

جالب این است که این مسئله در بعد سياسي هم سودي براي ما نداشت، جز اين كه قطعنامه عليه ما صادر شد، ديگران را با خودمان دشمن كرديم، حتي كشورهاي منطقه را هم با خودمان دشمن كرديم، نتيجه اي نگرفتيم. آيا به عنوان يك ايراني، احترام ما در سطح جهاني بيش تر شد؟ دستيابي به اين انرژي مي توانست براي ما سودي داشته باشد، اگر درست مديريت مي كرديم. چيزي كه مشكل ايجاد كرده اين است كه اين اورانيوم غني شده براي بعضی ها مقدس شده، شده معبد ما و هيچ سودي براي ما ندارد. مثل گوساله سامری. کلا این طور که معلوم است ما دوست داریم که برای خود بت درست کنیم از هر چیزی و به جای این که از آن استفاده کنیم آن را در یک معبد قرار دهیم و آن را بپرستیم. درست مانند انرژی هسته ای که ما اورانیوم را در یک معبد گذاشته ایم و فقط می گوییم که در این معبد اورانیوم هست اما هیچ استفاده ای از آن نمی کنیم.

اما اگر از ديد يك جناح سياسي خاص نگاه كنيم، براي يك دولت ناكارامد ضعيف غير پاسخگو كه قادر نيست دوتا شعار درست بدهد و به آن ها عمل كند، مسئله هسته ای يك شعار بسيار خوب است، يك معركه گرفتن سياسي است. براي ما امامزاده اي ساخته اند كه هيچ خاصيتي از خودش ندارد. بای ما آب ندارد اما گویا برای بعضی ها نان دارد. اينها صرفا براي يك نوع شعارسازي سياسي است.

به هرحال ساختن اين امامزاده، متاسفانه در بخش هايي از جامعه اميدهايي ايجاد كرد و اعتماد مردم را جلب كرد، اما بالاخره زمانی می رسد که مردم مي پرسند معجزه اش كو؟ اين امامزاده اي كه ساختيد، معجزه اش كو؟

- سال قبل از سوي مقام معظم رهبري سال اصلاح الگوي مصرف نام گذاري شده بود، آيا ما قدمي در راه صرفه جويي برداشته ايم يا فقط به فكر توليد انرژي هستيم؟

- بحث انرژي در هر كشوري يك بحث بسيار بسيار اساسي است، كه متاسفانه در ايران اصلا به اين مسئله پرداخته نمي شود. مسئله ي انرژي عمدتا در لا به لاي بحث هاي كوچه بازاري سياسي و عوام فريبي دولت ها و ناكارامدي مديران فنا شده است و اصلا به آن توجه نمي شود. از توجيه هايي كه در مورد دستيابي ما به انرژي هسته اي مي شود، اين است كه نفت ما تمام مي شود، پس يك منبع انرژي ديگر بايد جايگزين آن شود. اما ما براي دستيابي به اين انرژي، حتما بايد فناوري پيش رفته اي در اين زمينه داشته باشيم، نه سانتريفيوژهاي مستهلك دست دوم پاكستاني كپي شده از فناوري 30-20 سال پيشتر آلماني.

براي اينكه وابستگي خود را به كشورهاي خارجي كم كنيم، بايد برنامه هايي براي صرفه جويي داشته باشيم، كه مثلا اگرمنابع نفتي ما 10سال ديگر تمام مي شود، كاري كنيم كه 20 سال ديگرتمام شود، اگرقراراست 30سال ديگر تمام شود، بشود 50سال ديگر. واين كار به راحتي قابل اجراست. كافي است مثلا در مصرف برق10 درصد صرفه جويي كنيم، درحال حاضر ميشود4000مگاوات و كل نيروگاه بوشهربا همه مشكلاتي براي ما به وجودآورده، 1000 مگاواتي است و اين فقط در بخش برق است. اگر مثلا فقط 5 درصد اصلاح در الگوي مصرف داشته باشيم، چندین برابر توليد انرژي هسته اي، براي ما نفع دارد. ما بايد سياست مصرف انرژي مان را عوض كنيم. ولي اين كار را نمي كنيم، چرا؟ چون اين كار احتياج به مديريت دارد، احتياج به به كارگيري عقل دارد، نياز به استفاده از آدم هاي متعهد و دلسوز دارد، و اين براي مسئولين سخت است.

-آيا دستيابي به انرژي هسته اي،تاثيري در پيش رفت در زمينه ي پزشكي،كشاورزي و... دارد؟

- مسئله ي پيشرفت در زمينه ي پزشكي، كشاورزي و...به پروژه ي غني سازي نطنز و اورانيوم غني شده هيچ ربطي ندارد و يك فريب بزرگ سياسي است.اين ها دو مقياس كاملا متفاوت هستند. فناوري هسته اي كاربرد هاي زيادي در پزشكي، كشاورزي، باستان شناسي و ... دارد، اما منابعي كه براي اين ها استفاده مي شود، منابعي بسيار ضعيف اند. براي تولید اين ها يك راكتور 10 مگاواتي كافي است. راكتور تحقيقاتي تهران فقط 10 مگاوات قدرت دارد و نيروگاهي كه قرار است در بوشهر ساخته شود 1000 مگاواتي است،يعني 100 برابر. در صنعت مقياس تعيين كننده است، يك مقياس براي يك فرايند است و يك مقياس براي يك فرايند ديگر. چيزي كه الان منشا بحث است توليد انرژی هسته ای در مقياس هاي بزرگ است. مقياسي كه ايران مدعي است كه مي خواهيم براي نيروگاه توليد كنيم. حال اگر مطرح شود كه اگر اين جا پيش رفت كنيم، پزشكي ما نيز پيش رفت مي كند، فقط يك دروغ است.

ما مشكلي اساسی در تامين راكتورهاي كوچك نداريم، به راحتي مي توانيم از كشورهاي خارجي سوخت اين راكتورها را تامين كنيم، البته يك نظارت آژانس هم لازم است، كه طبيعي است، هميشه هم بوده، هيچ قطعنامه اي هم عليه ما نيست، البته تحت نظارت آژانس بودن هم صرفا به اين معنا نيست كه يك كشور فقط بمب نسازد. اگر يك چشمه ي كوچك باعث آلايش يك شهر بشود، اين مي تواند مسئله ساز باشد، هر كشوري كه بخواهد اين فناوري را داشته باشد، غیر از مسائل نظامی به اين دليل كه نبايد امنيت مردم را به لحاظ انتشار مواد رادیو اکتیو بهخطر بيندازد، بايد تحت نظارت آژانس باشد، كه اين نظارت به لحاظ تخصصي مفيد هم هست.

- رويكرد ديگر كشورها در مورد انرژي هسته اي چيست؟

- در كشور آلمان احزاب سبز 30-20 سال مبارزه كردند كه ما با فناوري هسته اي مخالفيم، نه فقط با بمب هسته اي، با فناوري هسته اي مخالفيم. به يك سري دلايل تخصصي. طي اين سال ها كشور آلمان بحث هاي دو طرف را شنيد. چند سال پيش اين احزاب راي بيش تري آوردند و ساخت نيروگاه هاي جديد را متوقف كردند و نيروگاه هاي فعلي را نيز تعطيل كردند. و اين اتفاق 15-10 سال پيش در ايتاليا هم رخ داد.

و اما مسئله ي ديگر اين است كه يك اروپايي زماني كه مي خواهد به كسي راي بدهد، همه ي بحث ها را مي شنود و در برنامه ي احزاب، ديدگاه آن ها را در مورد محيط زيست، انرژي هسته اي، سلاح هاي هسته اي، صلح جهاني، امنيت جهاني و...مي شنود ولي اين جا يك متخصص منتقد چنين امكاني را ندارد و مردم نيز مطلع نمي شوند. دريغ از اين كه يك مسئولی بگويد كه فلانی بيا حرف هایت را بزن ببینیم چه می گویی. يعني نه اين كه مي خواهند مردم ندانند، اصرار دارند خودشان هم ندانند. اين يك فاجعه است. اگر فقط راضي بودند كه ما بدانيم، مردم ندانند. خب. اگر خودشان مي دانستند شايد جايي در تصميماتشان تاثيرگذار بود اما اصرار دارند كه خودشان هم ندانند. مثل كسي كه واقعا خودش نمي خواهد بيدار شود. در چنین شرایطی نمي شود كاري كرد.

- آيا در اين شرايط سكوت افراد آگاه درست بود؟

- ما سكوت نكرديم، ولي نمي گذارند صدايمان برسد. اصلا افراد مطلع قائل به سكوت نيستند، اما بحث اين است كه گاهي يك فضاي فريب ايجاد مي شود كه ديگر نمي شود كاري كرد. از يك متخصص سياسي چه انتظاري مي رود؟ انتظار مي رود كه حرف خود را بگويد. حتي احزاب سياسي در اين مسئله بيانيه دادند، اعتراض كردند، انتقاد كردند ولي گوش شنوا نبود، اما گاهي چاره اي جز صبر نيست كه جامعه به مرور زمان متوجه حقايق شود. سال هاي اول مردم فكر مي كردند كه ما فردا در موقعيت يك تمدن هسته اي قرار مي گيريم. اما پس از مدتي متوجه مي شود كه نه، خبري نيست. اگر فضاي باز رسانه اي بود، مي شد خيلي كارها كرد، ولي وقتي فضا بسته است شاید بشود با شعارهاي سياسي کوتاه و بحث هاي كلي به مردم مختصری آگاهي داد، ولي بحث هاي تخصصي تر را نمي شود با شعارهاي سياسي كوتاه به گوش مردم رساند.

نياز هست كه توسط جامعه ي روشنفكري ما، برنامه هاي مفصل ريخته شود، تضارب افكار شكل گيرد، اما وقتی اين اتفاقات نمي افتد، چاره اي جز صبر نيست. مي بينيم كه هرچه مي گذرد، فضا تنگ تر مي شود، متاسفانه شوراي امنيت ملي به صراحت در مسائل هسته اي بخش نامه مي كند كه روزنامه ها اين ها را بگويند و اين ها را نگويند، حتي اكتفا نمي كند به اين كه اين چيزها را نگويند، بلكه اصرار دارد كه اين چيزهارا هم بگويند. واقعا در چنين فضايي نمي شود حرف زد و به مردم آگاهي داد.

- ديد مردم جامعه را نسبت به سلاح هاي هسته اي چه طور ارزيابي مي كنيد؟

- اين سوال بسيار مهمي است و نوع سوال هم تكنيكي نيست و يك سوال سياسي است. فرض كه كشوري مثل ايران به سلاح هسته اي دست پيدا كند، به چه مي رسد؟ آيا كشورهاي كوچك، كشورهاي در حال توسعه قادرند در اين مسابقه ي هسته اي با كشورهايي كه سال هاست به سلاح هسته اي دست پيدا كردند، برنده باشند؟ فكر كنم عقل سليم بگويد، نه.

اين يك طرف مسئله است، اما سوال اين است كه كشورهايي هم كه سلاح دارند، چه سودي از سلاح خود مي برند؟ آيا مي توانند ازآن استفاده كنند؟
سلاح هاي هسته اي، سلاح هايي هستند براي استفاده نكردن و تعداد مواردي كه استفاده شده بسيار محدودند و در مواردي هم كه استفاده شده، فقط باعث شرم ساري آن ها بوده است. مثلا شرم ساري جامعه ي آمريكا نسبت به استفاده از سلاح هسته اي پايان ناپذير است. من نديدم جايي كه انسان هاي فهيم افتخار كنند به اين كه ما زديم و ده ها هزار نفر را به خاك و خون كشيديم و به خاكستر تبديل كرديم، به هر حال بايستي نسبت به اين مسئله افكار عمومي را تحریك كرد، به مردم آگاهي داد.

اين جا مثالي براي روشن تر شدن مسئله مطرح مي كنم. جامعه ی ما زخم سلاح هاي شيميايي را ديده و متنفر است از هركسي كه بخواهد سلاح شيميايي توليد، انبار و استفاده كند. و اگر روزي بحث ممنوعيت سلاح هاي شيميايي مطرح شود، جامعه ي ما در اين زمينه پيشتاز خواهد بود، چون مردم ما حس كاملي از آن دارند و آن را با گوشت و پوست خود حس کردند، و همين طور حس مشابه را مي توان در ژاپني ها در مورد سلاح هاي هسته اي پيدا كرد، آن ها هستند كه مي توانند بفهمند كه سلاح هسته اي يعنی چه، واضح است كه آن ها ترس از سلاح هسته اي، اشاعه و توليد و توسعه ي آن را دارند.

متاسفانه در برخي كشورهاي جهان سوم فكر مي كنند كه سلاح هسته اي يك چيز خيلي خوب است، يك در غلتان، يك نقل و نبات. مثلا در بعضي اقشار جامعه اين تفكر هست كه چرا اسرائيل داشته باشد و ما نداشته باشيم؟ مگر چيز خوبي است؟ مگر آن ها كه دارند، مي توانند ازآن استفاده كنند؟ مي توانند به اين كه سلاح دارند، افتخار كنند؟ كه بگوييم كه آن ها دارند، پس ما هم بايد داشته باشيم.و بعد داشته باشيم كه به كجا بزنيم؟ اين صحبتي است كه خود مقام معظم رهبري هم به آن اشاره كردند كه ما براي استفاده از سلاح هسته اي هدفي نداريم.

سلاح هسته اي انتخاب نمي كند كه چه كسي را بكشد، همه را مي كشد. يك سلاح كشتار جمعي است. ما اصلا گاهي معني اين كلمات را نمي فهميم. اين بايد براي جامعه ي ما روشن شود، كه داشتن سلاح كشتار جمعي افتخار نيست. كشوري افتخار مي كند كه روشنفكرانش اصلا اجازه ندهند كه حاكميتش به اين مسئله فكر كند. افتخار اين است كه ما در ايجاد جنبش هاي ضد سلاح، ضد سلاح هاي كشتار جمعي پيشتاز باشيم، ما مسلمان ها، ما ايراني ها.
افتخار انساني، افتخار است نه افتخار ساختن سلاح هاي ضد انساني. حتي اگر صرفا نظامي فكر كنيم، با تجزيه و تحليل هاي خيلي خشك، باز سلاح هسته اي، سلاحي نيست كه به ما قدرت دهد و اگر سياسي تر فكر كنيم، آيا دستيابي به سلاح هسته اي براي ما قدرت سياسي و بين المللي ايجاد مي كند؟ يا ابزار تهديد سياسي ميشود و بر عليه ما استفاده مي شود؟

دسته ای از استراتژيست ها مخالف داشتن سلاح هسته اي هستند، نه به جهت اخلاقي- انساني، بلكه به اين جهت كه قابل استفاده نيست. بيش از اين كه قدرتي براي ما در صحنه هاي بين المللي ايجاد كند، براي طرف مقابل ما قدرت ايجاد مي كند. و تفكر ديگري كه هست، اين كه بعضي ها فكر مي كنند كه حق وتو به كشورهايي مي دهند كه سلاح هسته اي داشته باشند. اما مي بينيم كه آلمان و ژاپن سلاح هسته اي ندارند اما وقتي كه بحث تصميم گيري هاي مهم جهاني پيش مي آيد، پنج قدرت اول دنيا نظر آن ها را نيز مي پرسند و بدون آن ها نمي توانند تصميم گيري كنند. سلاح هسته اي نيست كه به اين كشورها قدرت مي دهد. اصلا ما بايد در رفتارهاي سياسي به گونه اي رفتار كنيم كه اگر كشوري قدرتي دارد، به دليل داشتن سلاح هسته اي نباشد.

اين ها تفكرات قديمي است، شايد بيش تر تحليل هاي دوره ي جنگ سرد باشد. زماني كه در تقابل بين آمريكا و شوروي سابق يك مسابقه ي تسليحاتي وحشتناك به خصوص در مورد سلاح هسته اي به وجود آمده بود. آن زمان تفكرات غالب و حاكم بر محافل سياسي به اين سمت مي رفت كه بايد سلاح داشته باشي كه نتوانند تهديدت كنند. الان در اين دنياي به هم پيچيده ي اقتصادي، ما خيلي ساده تر مي توانيم براي خودمان امنيت بخريم. كشور كوچكي مثل امارات متحده ي عربي به چه اعتباري برج 800 متري مي سازد و اين سرمايه گذاري كلان را انجام مي دهد؟ با كدام ارتش از خود دفاع مي كند؟ اين سوال را از خود بپرسيم. خيلي ساده. در كشور امارات، آلماني ها، ايتاليايي ها، فرانسوي ها، امريكايي ها، انگليسي ها و... همه منافع دارند. ما مي توانيم همه ي كشورهاي دنيا را در كشور خود صاحب منافع كنيم، منافعي كه نه به قيمت ضررخودمان باشد. آن ها سرمايه گذاري كنند و ما هم پيش رفت كنيم. ما به راحتي با باز كردن پاي سرمايه داران خارجي به كشور كه به دنبال خود، مديريت و رفاه مي آورند، ارزش افزوده در داخل كشور ايجاد مي شود و... مي توانيم براي خود امنيت بخريم. كدام انسان عاقلي ممكن است به كشوري حمله كند كه خودش در آن منافع دارد؟ الان مولفه ي دفاعي اين است، يعني تفكرات دفاعي استراتژيك در سطح جهاني عوض شده است.

بعضي افراد در 4 دهه پيش فكر مي كنند. اين درست مثل اين است كه دور ايران بايد يك ديوار بكشيم، رويش هم سقف بگذاريم، امواج از اطراف وارد نشوند، تفكرات عجيبي كه مثلا با چنگ و دندان نشان دادن، براي خود امنيت بخريم. و اين ها شعار نيستند، كارهايي است كه در كشورهاي مختلف اجرا شده، بايد تنگ نظري ها را كنار بگذاريم، افراد ديگر هم بهره اي ببرند و در مقابل بهره اي هم به ما برسانند. قطعا ما ديگر نيازي نداريم از بعد نظامي ديگران را تهديد كنيم و يا ديگران ما را تهديد كنند. مثلا زماني كه كويت در معرض تجاوز قرار گرفت، همه از آن دفاع كردند، كويت چه كرد؟
البته اين را هم اضافه كنم، ما فقط داريم فرضيه مطرح مي كنيم. اين براي همه پذيرفته است كه سياست رسمي ايران پرهيز از سلاح هسته اي است. هيچ شعار رسمي، هيچ برنامه ي رسمي براي دستيابي ايران به سلاح هسته اي وجود ندارد.

- و به عنوان سوال آخر، آژانس چه ايرادهايي به پرونده ي هسته اي ايران مي گيرد؟

- عمده ايرادي كه به ايران هست، اين مسئله است كه ايران برنامه ي خود را پنهان كرده است. اين منشا همه ي ايرادها بوده، اين كه مسائلش را به موقع گزارش نداده و به موقع شفاف سازي نكرده است، كه آخرينش هم مسئله ي سايت قم بود.

واقعيت اين است كه ما نمي توانيم كاري را انجام دهيم، بعد آن ها بفهمند و برايمان دردسر شود و در تبليغات جهاني ضربه بخوريم و در مذاكرات موضعمان ضعيف باشد. به هرحال ندانم كاري هاي خيلي خيلي زيادي شده است. ندانم كاري ها، سياست ناورزي ها، كارهايي كه از سر سياست و كياست و تدبير نبوده، خيلي انجام شده است و لطمه هم به ما زده است. متاسفانه از همه ي عقل ها استفاده نمي شود و فكر مي كنند كه خدا همه ي عقل ها را يك جا به آن ها داده و ديگران خائن اند، يا عقل ندارند، يا خود فروخته اند و يا دزدند. آن ها فقط آدم هاي عاقل و فهيم و همه چي هستند و بقيه دروغ گو هستند.